ประวัติความเป็นมา

ในอดีตกาลพระนางจามเทวีพระธิดาของเจ้าเมืองละโว้ ได้เสด็จทางชลมารคจากเมืองละโว้ (ลพบุรี) มาตามลำน้ำปิง เพื่อไปครองเมืองหริภุญชัย (ลำพูน) พอเสด็จมาถึงหน้าผาแห่งหนึ่งได้เกิดอัศจรรย์พายุกระหน่ำอย่างหนักไม่สามารถเสด็จต่อไปได้ ต้องพาข้าราชบริพารหลบหนีภาวะวิปริตทางอากาศอยู่ ณ ที่นั้นถึงสามวันสามคืนยังไม่คลี่คลาย พระนางจึงได้เสด็จไปหน้าผาแห่งนั้น และทรงจุดธูปเทียนสักการะสิ่งศักดิ์สิทธิ์พร้อมได้ตั้งจิตอธิษฐานว่า หากพระนางมีบุญบารมีที่จะได้ครองเมืองหริภุญชัยแล้ว ก็ขอให้ภาวะวิปริตของดินอากาศจงจางหายไป อย่าได้มีอุปสรรคแก่การเดินทางต่อไปเลย พออธิษฐานเสร็จ พายุฝนก็ได้จางหายไปดังปาฏิหาริย์ อากาศแจ่มใส และได้ครองเมืองหริภุญชัยสมดังอธิษฐาน หลังจากนั้นพระนางจึงได้เดินทางกลับมาสร้างะพุทธรูปสามองค์ไว้ ณ ที่ผา แห่งนี้ จึงได้ชื่อว่า  “ผาสามเงา”  ปัจจุบัน หน้าผาแห่งนี้ตั้งอยู่เชิงเขาในบริเวณหน้าวัดป่าพระสามเงา บ้านหนองโสน หมู่ที่ 4  ตำบลย่านรี อำเภอสามเงา จังหวัดตาก เมื่อ พ.ศ. 2473 ทางราชการได้จัดตั้งกิ่งอำเภอ ซึ่งมีที่ว่าการฯ อยู่ที่บ้านท่าปุย จึงได้ชื่อว่า “กิ่งอำเภอท่าปุย” ขึ้นอยู่กับอำเภอบ้านตาก จังหวัดตาก ต่อมาในปี พ.ศ. 2482 ทางราชการจึงได้เปลี่ยนชื่อเป็น “กิ่งอำเภอสามเงา” เพื่อให้สอดคล้องกับปูชนียสถาน “ผาสามเงา” เมื่อประชาชนหนาแน่นขึ้น มีความเจริญมากขึ้นทางราชการได้ยกฐานะขึ้นเป็น “อำเภอสามเงา”  เมื่อ พ.ศ. 2501 มาจนถึงทุกวันนี้

อำเภอสามเงา

แบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 6 ตำบล 43 หมู่บ้าน

ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จำนวน 7 แห่ง ได้แก่

เทศบาลตำบลสามเงา ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลสามเงา

องค์การบริหารส่วนตำบลสามเงา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสามเงา (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลสามเงา)

องค์การบริหารส่วนตำบลวังหมัน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังหมันทั้งตำบล

องค์การบริหารส่วนตำบลยกกระบัตร ครอบคลุมพื้นที่ตำบลยกกระบัตรทั้งตำบล

องค์การบริหารส่วนตำบลย่านรี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลย่านรีทั้งตำบล

องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านนา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านนาทั้งตำบล

องค์การบริหารส่วนตำบลวังจันทร์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังจันทร์ทั้งตำบล